ସାମ୍ବାଦିକ: ପ୍ରଶାନ୍ତ ରାଉଳ
କୋଲକାତା
ସେତେବେଳେ ଦେଶ ବିଭାଜିତ ହୋଇନଥିଲା। କଣ୍ଟା ତାର ବାଡ଼ ଲାଗି ନଥିଲା। ସମସ୍ତଙ୍କର ପୂଜା ଥିଲା। ମୁସଲମାନମାନେ ମଧ୍ୟ ଦାନ ଦେଇ ଦୁର୍ଗା ପୂଜା ଆୟୋଜନ କରୁଥିଲେ। ଏବେ ସେ ସବୁ ଅତୀତର କଥା। ବଙ୍ଗ ବିଭାଜିତ ହୋଇଛି। ବିଏସ୍ଏଫ୍ ଏହାକୁ ଜଗି ରହିଛି। ବାଂଲାଦେଶର ମେହେରପୁରର ଜମିଦାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଏହି ଦୁର୍ଗା ପୂଜା କେବଳ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇନାହିଁ। ଏହି ଦୁର୍ଗା ମନ୍ଦିର ନଦିଆର ତେହଟ୍ଟା ଥାନା ଅନ୍ତର୍ଗତ ଭାଟୁପଡା ଗାଁରେ ଭାରତ-ବାଂଲାଦେଶ ସୀମାନ୍ତରେ କଣ୍ଟା ତାର ବାଡ଼ ପାଖରେ ଅଛି! ସେହି ବାଡରେ ଏକ ବିଏସ୍ଏଫ୍ ସେନା ଶିବିର ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଯଦି କଣ୍ଟା ତାର ବାଡ଼ରୁ ମନ୍ଦିରର ଦୂରତା ବହୁତ ଅଧିକ, ୧୫ ଫୁଟ। ତେବେ କ’ଣ! ଏହିପରି ପୂଜିତ ହୋଇ ଆସୁଛନ୍ତି ମା’ ଉମା।
ମେହେରପୁରର ଜଣେ ଜମିଦାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭାଟୁପଡା ଗାଁରେ ପ୍ରଥମ ଦୁର୍ଗା ପୂଜା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ସେତେବେଳେ କୌଣସି ଜାତିଭେଦ ନଥିଲା। ଏହା ମଧ୍ୟ ଘଟିଥିଲା ଯେ ସ୍ଥାନୀୟ ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଲୋକମାନେ ଜାଣିଥିଲେ ଯେ ଅର୍ଥ ଅଭାବରୁ ପୂଜା ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଉନାହିଁ, ତେଣୁ ସେମାନେ ସାହାଯ୍ୟର ହାତ ବଢ଼ାଇଥିଲେ। ସେମାନେ ପୂର୍ବରୁ ଟଙ୍କା ଦାନ କରି ପୂଜାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ଯଦିଓ ସମୟ ଏବେ ବଦଳି ଯାଇଛି, ପୂଜା ବିଧିରେ କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇନାହିଁ।
ଇତିହାସ କହେ ଯେ ଏହି ଦୁର୍ଗା ପୂଜା ୧୨୭୪ ବଙ୍ଗାଳୀ, ୧୮୬୭ ଇଂରାଜୀରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ଗାଁର ବୟୋଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଲୋକମାନେ କୁହନ୍ତି, “ସେତେବେଳେ ଭାରତ ଅବିଭକ୍ତ ଥିଲା। ସୀମାନ୍ତରେ କୌଣସି କଣ୍ଟା ତାର ବାଡ ନଥିଲା। ୧୨୭୪ ବଙ୍ଗାଳୀ, ୧୮୬୭ ଇଂରାଜୀରୁ ଏଠାରେ ଦୁର୍ଗା ପୂଜା ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଆସୁଛି।” ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ, “ପରେ, ଦେଶର ସୁରକ୍ଷା କଥା ଚିନ୍ତା କରି, ସରକାର ପୂଜାର ମନ୍ଦିରକୁ ବାଡ଼ ଦେଇଥିଲେ, ଏହାକୁ ଅକ୍ଷୁର୍ଣ୍ଣ ରଖିଥିଲେ।”
ଗାଁର ଜଣେ ବାସିନ୍ଦା ମାନବେନ୍ଦ୍ର ଦାସ ବୈରାଗ୍ୟ କହିଛନ୍ତି, “ମୁଁ ମୋ ଜେଜେବାପା ଗୋପାଳ ଦାସ ବୈରାଗ୍ୟଙ୍କଠାରୁ ଅନେକ କାହାଣୀ ଶୁଣିଛି। ସେତେବେଳେ ସୁଭାଷ ବୋଷ ଅନେକ ବଡ଼ ଜମିଦାରଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଥିଲେ। ଆମର ଅଞ୍ଚଳ ତାଙ୍କ ଜମିଦାରୀ ଅଧୀନରେ ଥିଲା। ତାଙ୍କ ଶାସନ ସମୟରେ, ଦୁର୍ଗାପୂଜା କେବଳ ମେହେରପୁରରେ ତାଙ୍କ ନିଜ ଘରେ ହେଉଥିଲା।” ମାନବେନ୍ଦ୍ର ବାବୁଙ୍କ କଥାରେ, “ସେତେବେଳେ, ଗାଁ ଲୋକେ ଜମିଦାରଙ୍କ ଘରେ ପୂଜା ଦେଖିବା ପାଇଁ ଆମ ଗାଁରୁ ମେହେରପୁରକୁ ଅନେକ ମାଇଲ ଚାଲି ଚାଲି ଯାଉଥିଲେ। ବନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ଭୟରେ ଆମକୁ ଗଭୀର ଜଙ୍ଗଲ ଦେଇ ସେଠାକୁ ଯିବାକୁ ପଡୁଥିଲା। କିନ୍ତୁ ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂର୍ବରୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଘରକୁ ଫେରିବାକୁ ପଡୁଥିଲା।”
ମାନବେନ୍ଦ୍ର ଦାସ ବୈରାଗ୍ୟ ଆହୁରି କହିଛନ୍ତି, “ଶାରଦ ପର୍ବର ଆନନ୍ଦ ଦିନରେ ପାଦରେ ପୂଜା ଦେଖିବାକୁ ଆସିବାକୁ ତତ୍କାଳୀନ ଜମିଦାର କଷ୍ଟ ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ। ଏବଂ ଏହାକୁ ମନେ ରଖି ସେ ଏହି ଭାଟୁପଡା ଗାଁରେ ପୂଜା ପ୍ରଚଳନ କରିଥିଲେ। ମୂଳ ମନ୍ଦିରର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ଏହି ଗ୍ରାମର ସ୍ୱର୍ଗତ ଗୋପାଳ ଦାସ ବୈରାଗ୍ୟ ଥିଲେ।”
କେବଳ ସେତିକି ନୁହେଁ, ଗାଁର ଅନ୍ୟ ଜଣେ ବାସିନ୍ଦା ସରୋଜ ସିକଦାର କହିଛନ୍ତି, “ବିଭାଜନ ପୂର୍ବରୁ, ଆମ ଭାଟୁପଡା ଗାଁର ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତେ ବହୁତ ଆର୍ଥିକ ଅସୁବିଧାରେ ରହୁଥିଲେ। ଗାଁର ସମସ୍ତ ଲୋକ ହିନ୍ଦୁ ଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ମୋବାରକପୁର, ଲାଲବଜାର ଏବଂ ଇଲସାମାରି ସମେତ ଆଖପାଖର କିଛି ଗାଁରେ ମୁସଲିମ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଅନେକ ଲୋକ ରହୁଥିଲେ। ଏହା ଅନେକ ଥର ଘଟିଛି ଯେ ମୁସଲିମ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଲୋକମାନେ ଜାଣିଥିଲେ ଯେ ଟଙ୍କା ଅଭାବରୁ ପୂଜା ହେଉନାହିଁ, ତେଣୁ ସେମାନେ ଟଙ୍କା ଦାନ କରି ପୂଜା ପରିଚାଳନାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।”
ସରୋଜ ବାବୁଙ୍କ କଥାରେ, “ଏଠାରେ ପୂଜା ଆରମ୍ଭ ହେବାର ବହୁ ଦିନ ପରେ ବଙ୍ଗଳା ବିଭାଜିତ ହୋଇଥିଲା, ଏବେ ଦେଶର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏକ କଣ୍ଟା ତାର ବାଡ଼ ଲଗାଯାଇଛି। ସେଥିପାଇଁ ପୂଜା ବନ୍ଦ ହୋଇନାହିଁ। ବର୍ତ୍ତମାନ, ଏହି ପୂଜା ଭାଟୁପଡା ଆଦି ବାରୱାରୀ ଭାବରେ ପରିଚିତ।” ଏହି ଦୁର୍ଗା ପୂଜା ନଦିଆର ତେହଟ୍ଟା ଥାନାର ବେଟାଇ ଭାଟୁପଡା ଗାଁରେ, ଭାରତ-ବାଂଲାଦେଶ ସୀମାର ସ୍ତମ୍ଭ ୧୨୫ ଏବଂ ୧୨୬ ମଧ୍ୟରେ, କଣ୍ଟା ତାର ବାଡ଼ ନିକଟରେ ବହୁ ଦିନ ଧରି ପାଳିତ ହୋଇଆସୁଛି।
ସରୋଜ ସିକଦାର ଆହୁରି କହିଛନ୍ତି, “ବର୍ତ୍ତମାନ, ଜନସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ଯୋଗୁଁ, ଏହି ଗାଁରେ ତିନୋଟି ଦୁର୍ଗା ପୂଜା ହେଉଛି। ଯେହେତୁ ଏହା ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଏକ ପୁରୁଣା ପୂଜା, ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକମାନେ ଆମ ମଣ୍ଡପକୁ ଆସି ଏହାକୁ ବହୁତ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି। ସୀମାନ୍ତ ସୁରକ୍ଷା ବାହିନୀର ଜବାନମାନେ ମଣ୍ଡପକୁ ଆସି ଆମ ଆନନ୍ଦରେ ଯୋଗ ଦିଅନ୍ତି। ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବାଠାରୁ ପ୍ରସାଦ ବଣ୍ଟନ କରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଜବାନମାନେ ସବୁକିଛିରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି।” ସ୍ଥାନୀୟ ବାସିନ୍ଦା ଏହା ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଅନ୍ୟ ବର୍ଷ ପରି, ଏହି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟ ସୀମା ରାସ୍ତାରେ ଭସାଣ ଶୋଭାଯାତ୍ରା ହେବ।
ପୂଜା ମଣ୍ଡପକୁ ଜଗି ରହିଥିବା ଜଣେ ବିଏସ୍ଏଫ୍ ଯବାନ କହିଛନ୍ତି, “ବଙ୍ଗଳା ସୀମାନ୍ତରେ କାମ କରିବା ଯୋଗୁଁ ଆମେ ଦୁର୍ଗା ପୂଜାର ଆନନ୍ଦକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଉପଭୋଗ କରିପାରିବୁ। ବର୍ଷର ଅନ୍ୟ ସମୟରେ, ଆମେ ଛୁଟିରେ ଘରକୁ ଯାଉ, କିନ୍ତୁ ଏଥର ଦୁର୍ଗା ପୂଜା ସମୟରେ ବଙ୍ଗଳା ସୀମାନ୍ତରେ ରହିବା ପାଇ ଆମେ ବହୁତ ଖୁସି ଅନୁଭବ କରୁ।”
Related Posts
